Chuyện nhỏ như con thỏ đang gặm...xương!!! (phần 2)

Nhân một ngày báo mạng hôi chuyện hôi của(*), và vì đại cục(**), mở máy tính viết tiếp phần hai của những truyện ngắn tũn...

1. Láp xe độp

Hồi mới lên Hà Nội, mặc dù được bố mẹ đầu tư cho con xe cào cào mới cứng nhưng chả hiểu sao nó cứ hỏng lên hỏng xuống, nhẩm tính lại thì số tiền sửa cũng phải suýt soát một nửa tiền mua xe. Đau nhất  là có lần bục săm ngay giữa ngã tư cầu vượt gần ĐHQG, thất thểu dắt bộ rồi bị "chém đẹp" 20 ngàn - số tiền bằng những hai ngày ăn của cậu sinh viên nghèo.

Ấy thế mà vẫn có lần đi dạy tối về đang bon bon trên đường Xuân Thủy đầu xe bỗng lắc lư rồi đánh rầm một cái ngã chỏng vó, bánh xe lăn theo một quỹ đạo khá đẹp rồi hạ cánh an toàn ở quán sửa xe ven đường. Tuy tiếp đất bằng hai tay và lộn một vòng nhưng cũng kịp nhủ thầm, sao ngã khéo chọn chỗ ghê.

Anh thợ sửa xe chạy vội đến đỡ, cũng chẳng hỏi mình ngã có sao không chỉ cười hềnh hệch và chỉ tay vào cái bánh xe: "Cái láp xe độp quay đẹp quá heng". Chưa kịp hoàn hồn về cú ngã nhưng nghe câu "láp xe độp" mình cũng phải bật cười. Hỏi ra thì biết anh thợ người Quảng Nôm, mới ra Hà Nội có 3 tháng, cả tiếng đồng hồ ngồi gõ gõ vặn vặn cho mình mà chỉ lấy có 7 ngàn.

Chết cha, lục cả túi mới chỉ còn 2 ngàn trong ví, chả biết nói sao đành chìa 2 ngàn ra bảo, em chỉ còn từng đây, anh đợi em về kí túc rồi lấy tiền gửi anh. Anh thợ lại cười hềnh hệch, thôi để 2 ngàn zề mà mua bánh mì, mai ra đây đưa anh cũng được, giờ anh cũng phải zề đây.

Hôm sau, hôm sau nữa, hôm sau nữa nữa,... thằng sinh viên nghèo lượn qua lượn lại mà không thấy anh thợ Quảng Nôm đâu, 7 ngàn cộng 3 quả xoài xanh cứ để mãi trong cặp. Giờ chép miệng nghĩ bụng, cái hồi đấy nghèo nên chả có số điện thoại mà xin.

Tự nhiên nghĩ nếu bây giờ bị ngã giữa dòng xe máy nườm nượp, không biết cái "láp xe độp" sẽ lăn về đâu...!

2. Quán cơm

"Sáng 2 ngàn, trưa tối 5 ngàn" - công thức của sinh viên ở quán cơm bình dân. Quán nằm ngay dưới tầng 1 kí túc, vào gọi cũng chỉ dám gọi thịt băm hoặc mướp đắng xáo trứng vì nhiều, trộn lẫn với cơm  đánh vèo phát 5 phút rồi lại nghênh mõm ngồi hóng chuyện.

Chị chủ quán béo tốt, đẫy đà chả bù cho đám nhân viên đứa nào cũng bé tí, gầy như mấy thằng sinh viên. Thỉnh thoảng đang ăn lại nghe trong bếp la lối om sòm: "Mày làm ăn thế tao tống cổ mày về quê". Chép miệng, nuốt vội miếng cơm đánh ực một cái rồi nghĩ bụng "chuyện đời" -  thằng sinh viên mới 18 tuổi thở dài như cụ già.

Có lần cô bé lấy cơm cho mình, mắt hoe đỏ, chắc vừa bị chị chủ mắng, nhưng vẫn kịp lén gắp cho mình miếng thịt luộc - mình nhìn thấy chẳng cầm lòng được liền hỏi "Em có thích đọc truyện không nao anh cầm cho mượn mấy cuốn" - "Có có ạ, mai anh cho em mượn nhé" - mắt cô bé sáng lên, giọng còn khàn khàn có lẽ vì khóc nhiều quá.

Về kí túc, lục cả tủ sách, tự nhiên cáu làu bàu, " đ gì toàn mua sách khó hiểu", lựa mãi được ra 2 cuốn "Những tấm lòng cao cả" & "Những người thích đùa" là có vẻ dễ đọc đem cho cô bé. Cô bé thích lắm cảm ơn rối rít.

Tuần sau, đang ăn lại nghe trong bếp có tiếng xoảng một cái. Mấy thằng sinh viên nghe ngóng xem có "cơm chửi" không, ấy thế mà lạ đời, tiếng chị chủ quán nhẹ nhàng "Cô dặn con bao lần rồi, lần sau lau bát khô thì cầm không bị tuột tay". Thế rồi thôi, mấy thằng nhún vai cười bảo "Hôm nay chắc mưa, quên không mang ô".

Lát sau cô bé chạy ra cầm trả mình hai quyển truyện bảo, truyện anh đọc hay lắm, cô chủ cũng thích đọc lắm anh ạ. Anh lại cho em mượn truyện nữa nhé. Mình ớ người ra rồi gật đầu, đứng lên về nhà cất "Chiến tranh và Hòa bình" vào trong hòm khóa lại, đạp xe ra đường Láng săn mấy quyển sách mà cả cô bé và chị chủ quán có lẽ sẽ thích đọc. Gió thổi nhè nhẹ làm lọn tóc trước trán lơ phơ bay,  tự nhiên thấy yêu con "mọt sách" lạ lùng...!


3. Mồng tám tháng 3

Mồng tám tháng 3 vừa rồi, lặn lội từ quê lên Hà Nội, từ Gia Lâm đi xe buýt vào trung tâm thành phố chơi với "nàng", thấy xe buýt Hà Nội dạo này "văn minh" quá, đã được đi xe rồi còn được nghe VOV giao thông. Qua Gia Lâm một đoạn một cậu thanh niên cầm bó hoa to tướng nhảy lên làm cả xe nhìn hiếu kỳ. Anh phụ xe ra thu tiền mua vé nháy mắt, "Hoa tặng nàng to nhỉ?", anh thanh niên thở dài, "Chả biết có lên cơm cháo gì không? Sinh nhật mới tuần trước chứ mấy". Mấy bác ngồi cạnh nói vọng sang, "Phải đầu tư thì mới thắng lợi chứ!".

Bác gái ngồi dưới ngó lên, "Hoa đẹp và thơm thế, thế này không chết mới lạ". Anh thanh niên quay xuống hỏi "Bác đi đâu thế ạ?" "Bác đi khám mắt, mờ một bên rồi, từ quê lên lần thứ mười rồi đấy, tốn kém quá mà chả biết có đỡ không". "Vâng, chắc khỏi thôi ạ" - anh thanh niên ngần ngừ quay lên.

Đến gần viện mắt, anh thanh niên bỗng đứng phắt dậy, đặt bó qua vào tay bác gái nọ rồi bảo: "Chúc mừng 8-3 bác, chúc bác sớm khỏi bệnh" rồi chưa kịp cho ai nói gì anh lao vội ra cửa, đám đông lại xô đẩy leo lên.

Xe tiếp tục chạy, có cụ già ngồi cạnh lẩm bẩm "Tiên sư cái thằng, mang hoa vào bệnh viện làm gì". Bác gái nọ chẳng nói gì, chỉ cười, hai bàn tay nhăn nheo ôm chặt lấy bó hoa. Đến viện mắt anh phụ xe, chạy ra đỡ bác gái xuống xe rồi bảo: "Viện mắt đây rồi, bác nhớ qua đường cẩn thận nhé". Xe lại tiếp tục chạy, VOV giao thông đang phát bài hát "Từ một ngã tư đường phố..." - chợt nhận ra dễ đến chục năm mới nghe lại bài hát này.


4. Cô nuôi dạy trẻ

Hôm nọ thằng bạn chí cốt nhắn tin: "Cô Tâm sắp đi lấy chồng" - mình ớ người ra, "Cô Tâm là ai hở mày". "Là cô giáo dạy mẫu giáo tao!" - uh, cô nuôi dạy trẻ đi lấy chồng.

Mặc dù không đi nhà trẻ hay mẫu giáo ngày nào nhưng tôi biết cô Tâm vì mẹ cô bán bánh đa ngon nổi tiếng trong làng, thỉnh thoảng hồi còn nhỏ, bố vẫn bảo tôi đi mua bánh về nhắm rượu. Cô cũng là một trong mấy cố giáo dạy trẻ hiếm hoi của xã, tính đến nay có lẽ cũng đã hơn 20 năm trong nghề, ngót nghét trên bốn chục, đầu hai thứ tóc và có lẽ cũng có hàng trăm đứa trẻ đã được cô chăm sóc, thay tã, rửa ráy hay chỉ đơn giản là ngăn chúng nó không đánh nhau sứt đầu mẻ trán.

Ấy thế mà hiếm có ai như thằng bạn tôi nhớ đến cô như những thầy cô giáo cấp 1, cấp 2, cấp 3 khác. Cũng phải thôi, trách gì bọn trẻ con ngây thơ chưa có ý thức được ai đang chăm chút giữ gìn chúng, bây giờ ăn lên làm ra, đạo mạo cũng chả ai muốn nhắc lại cái thời trẻ trâu ấu trĩ ấy. Tôi nhớ có lần một anh bạn mặt đỏ tía tai khi về thăm quê đi ngang qua quán bị cô Tâm gọi lại vào bảo: "Giờ lớn đẹp giai thế này rồi cơ à, ngày xưa cô vẫn phải rửa đít cho mày suốt đó". Thế rồi từ đó anh bạn ấy chọn cách đi đường vòng mà không bị giáp mặt cô.

Thế đó, người ta quên hay giả vờ quên thì cũng chẳng rõ, nhưng có sự thật là những đứa trẻ hồn nhiên vẫn được cô che chở, có dỗ dành, có quát nạt, có tét mông và cô thì chẳng quên đứa nào. Đám cưới cô không biết học sinh có bao nhiêu người về dự, hay chỉ bọn lít nhít trong xóm trong làng, tay bốc thịt lấm lem và người thì hôi rình vì tè dầm.

Chả biết nên buồn nên vui khi thằng bạn lại nhắn tiếp, "Bây giờ thì có lẽ cô có thể chăm sóc cho đứa trẻ của riêng mình".

Chạnh lòng nhỉ,...đúng là chuyện nhỏ như con thỏ đang gặm ...xương!

Viết đến chuyện thứ tư thì dừng, quay lại kiếm tiền để có xương còn gặm tiếp...!

Hà Phương. Tokyo. 2013.12.11


(*): Vụ hôi bia ở Đồng Nai
(**): trích từ câu nói "kinh điển" của một giám đốc sở tỉnh Hà Giang
http://danviet.vn/thoi-su/khong-khoi-to-vu-tham-o-tien-cho-tre-tan-tat-la-vi-dai-cuc/20131210022052938p1c24.htm

Truyện ngắn ... tũn (phần 1)

1. Người tốt
    Bạn bè bảo anh tốt bụng và biết quan tâm đến mọi người, ai cũng tin tưởng để tâm sự, chia sẻ với anh. Hôm nọ đứa em họ của anh từ quê ra. Mặt nó buồn buồn bảo: "Ở quê nhiều chuyện chán quá, khó sống lắm anh ạ." Anh chỉ kịp đưa cho nó chùm chìa khóa và bảo "Khó thì cố mà sống thôi, giờ anh phải đi". Chiều hôm đó anh qua nhà cô bạn cấp 3 mới thất tình để an ủi. Tối về chẳng thấy thằng em đâu, chỉ thấy mẩu giấy nhét dưới cửa: "Chìa khóa em gửi bác chủ nhà. Em vào Nam đây". Vừa lúc đó điện thoại reo báo tin nhắn của cô bạn: "Cám ơn cậu, cậu tốt quá!"

2. Nỗi sợ 
    Hồi bé nó sợ nhiều thứ lắm: sợ rắn, sợ chó, sợ ma, sợ bố, sợ cô giáo,... Lớn lên những nỗi sợ ngày nào dần dần biến mất, nó nghênh ngang dương dương nói rằng cóc sợ thứ nào cả. Một hôm tình cờ một nhà sư đi ngang qua thấy nó ngông nghênh bèn hỏi: "Thí chủ đang sợ điều gì vậy?". Nó cười sằng sặc "Ta chẳng sợ gì cả?". "Vậy thì ta biết rồi, đó chính là điều đáng sợ nhất đối với thí chủ." Nhà sư nói rồi bỏ đi. Nó cứ đứng nhìn theo mãi.

3. Em không yêu anh
   Anh và cô yêu nhau được 5 năm, một nửa trong số đó khi anh đi làm ăn xa. Có đợt về anh định xin phép hai nhà để làm đám cưới thì cô đột ngột bảo "Em không yêu anh, mình chia tay nhau đi". Anh vật vã níu kéo một thời gian, làm rối tung mọi chuyện rồi lại đi xa. Thỉnh thoảng nhớ cô anh gọi điện về, giọng cô vẫn lạnh lùng: "Em không yêu anh đâu, anh đừng làm phiền em". Anh lại gọi bạn đến uống rượu giải sầu. Năm sau anh về, cô giới thiệu người yêu và bảo: "Đây là người yêu em, em không yêu anh đâu, anh đừng chờ làm gì". Anh chỉ mỉm cười.

   Trước ngày cưới cô gọi điện cho anh: "Mai em cưới, em gọi chỉ để báo vậy thôi chứ em không yêu anh đâu". "Chúc mừng em" - anh lặng lẽ. Tối hôm đó qua nhà anh bạn chơi, nghe dạy con: "Con nhớ nhé, hai lần phủ định là một lần khẳng định". Anh khựng người lại, chào bạn về nhà chuẩn bị hành lý về quê sớm. Sang nhà cô thì nhà trai vẫn chưa sang, cô gặp anh cười: "Anh về làm gì, em không yêu anh đâu". Anh bóp trán: "Lại là số lẻ rồi à!"

   Hôm nọ họ gặp lại nhau, đầu cả hai đã điểm bạc, cô dúi vào tay anh tờ giấy: "Anh quên đếm lần đầu tiên tỏ tình bị từ chối à!" Anh giật mình, xem ra đếm số cũng đâu phải là trò chơi.

4. Học sĩ Mèo
    Từ ngày Mèo lên học sĩ xem ra thân với Chuột hẳn. Mèo vẫn vuốt râu bảo Chuột: "Chú mày phải chăm học hành thì mới mong được như anh!" Chuột vâng vâng dạ dạ rồi tối về lại mót bị thóc. Đoàn thanh tra thấy Mèo thân với chuột lạ lắm bèn hỏi: "Sao học sĩ không bắt chuột." "Tôi cao quý thế này sao lại bắt loài dơ dáy kia". Đoàn thanh tra gật gù thấy phải, không nói gì thêm.

   Thế rồi một hôm, Mực kiện lên trên bảo Mèo là học sĩ dởm, người ta mới bới tung lên thì ra phát hiện "Bằng bắt chuột" của Mèo là giả. Mèo bị tước chức, cho đi lưu đày ở quán tiểu Hổ. Chuyện lùm xùm một thời gian rồi lắng xuống, nhưng nghe đâu sau này ngày càng có nhiều học sĩ Mèo, Mực thấy soi xét mãi cũng mệt nên bỏ đi, Chuột lại càng dễ sống hơn.

5. Họp phụ huynh
    Lần đầu tiên họp phụ huynh cho con hĩm, anh đã được vợ quán triệt: "Không nói chuyện với phụ huynh nữ, đi đúng giờ, về đúng chốn...và không ngồi nhầm lớp". Hừ, anh nghĩ bụng, thế thì làm quách một giấc cho xong. Ai dè, người tính không bằng trời tính, vào cuộc họp thấy các phụ huynh khác ghi chép xoèn xoẹt, phát biểu xoành xoạch làm anh không ngủ được, bụng bảo dạ "Có đ gì mà ghi lắm thế!". Cuối giờ cô giáo hỏi: "Có bác nào còn ý kiến phát biểu không?". Anh giơ tay xin phát biểu: "Tôi thấy cuộc họp phụ huynh lần này với sự đóng góp của mọi người đã thành công tốt đẹp theo đúng tiêu chí của ngành giáo dục. Cho nên xin mọi người vỗ tay hoan nghênh nhiệt liệt ủng hộ cho sự thành công này." Cả phòng vỗ tay rầm rầm, mặt ai cũng hân hoan. Riêng anh, lúc ra khỏi phòng ôm bụng cười ngặt nghẽo, nghĩ thầm: "Thì ra cái lớp này tòan là người nhà nước!"

6. Mặt nạ
   Sắp đến Hallowen, công ty bảo lần này mỗi nhân viên bắt buộc phải đeo mặt nạ đến dự tiệc. Cả công ty xôn xao, người chạy ra chợ tìm, người tự làm, có người còn công phu nhờ cả bạn bè bên Mĩ quốc mang về cho không đụng hàng.
   Ngày lễ đã đến, ai cũng khoác lên mình bộ cánh và cái mặt nạ lạ hoắc. Riêng cô vẫn khuôn mặt cũ, vẫn bộ quần áo cũ như khi đi làm. Mọi người xúm lại hỏi: "Qui định bắt buộc phải đeo mặt nạ cơ mà. Mặt nạ của em đâu?" "Vâng, đây là mặt nạ của em" - cô trả lời.

7. Viết lách
    Bạn bảo mình: "Dạo này viết gì mà ái thế". Mình bảo không biết, chắc do thiếu đàn bà. Bạn cười khẩy trách mình ngu ngơ, như tao đây dạo này toàn tán tỉnh các em bằng ngòi bút, nhiều em cứ gọi là chạy theo í ới. Mình nhún vai bảo chẳng biết, chắc số mày sướng.
   Hôm nọ thấy bạn chạy vội con dream cũ qua cửa nhà, mình chạy ra nhìn theo gọi lại nhưng không kịp. Chỉ kịp nhìn theo cái dáng hớt hải và còng còng, chợt chạnh lòng cho cái sự viết lách trên mạng. Lôi máy tính ra và gõ: "Những truyện ngắn...tũn" - đến số 7 thì thôi.

Còn nhiều nơi cần chúng ta

Nếu em biết có những đêm anh ngồi hàng tiếng đồng hồ trên sân thượng và nằm dài ngắm sao trời có lẽ em sẽ bảo anh bị điên. Anh chỉ đang nhìn về phía thành phố và nhớ về Hà Nội mình.

Tội nghiệp Hà Nội phải không em? Người ta bảo: "Chúng ta cứ chen chúc giẫm đạp vì miếng ăn ở cái xứ đất chật người đông này, đường thì bụi bặm, người ra đường chửi nhau và giành giật. Chỉ muốn về quê?". Ừ, sao không về đi, về để được du dương ngủ dưới bụi tre làng, thổi củi đến cay xè mắt hay rúc đầu vào nách u chỉ để hít hà cái mùi quê hương ngai ngái nồng nàn cho đến sáng. Nắng sớm cố vươn mình lên cây sào bình yên đến, dậy muộn một tí vẫn kịp tạt qua chợ nhận lấy bát bánh đa cá rô tỏa khói huyền hoặc. "Mai này về đây bán bánh đa với cô thì không sợ chết đói" - "Dạ vâng, cháu sẽ về!".

Trong lúc đó thành phố vẫn đợi ta, nằm thinh ở đó nghe chửi bới và cam chịu, dang tay đón ta quay lại để tiếp nối chuỗi ngày chiến đấu mưu sinh. Ngày ngày ta quăng mình vào giường chìm trong giấc ngủ đúng khi thành phố đẹp nhất vậy mà đến khi ngủ dậy lại cằn nhằn: "chán cho cái đất này". Về quê rồi em có nhớ thành phố không, thành phố đặt ta vào những cái hộp kín mít mà em vẫn kêu than là ngột ngạt, ai biết rằng nó đang chở che em khỏi những đớn đau đầy rẫy. Thành phố cho em nỗi khát khao, nỗi nhớ về một cuộc sống thanh bình chẳng âu lo ngày xưa cũ, thỉnh thoảng còn cố gắng mang về một góc quê hương đặt giữa lòng Hà Nội. Em còn mong chờ gì nữa khi thành phố giống như kẻ ngu ngơ yêu trong một niềm tin quá đỗi hiền lành, nhận lấy bao quăng quật và ôm tất cả vào lòng. Đừng trách Hà Nội nghe em!

Nếu em biết có những lúc anh mất niềm tin và nghĩ mình thiếu may mắn em sẽ nghĩ anh đòi hỏi quá nhiều. Anh chỉ nhớ về cảm giác buổi sáng tinh mơ dụi mắt nhỏm dậy trong lớp học làng chài thấy một lũ lít nhít xếp hàng mang cho thầy giáo nào cá, nào tôm, đôi khi chỉ là một con ốc rất đẹp vô tình mò được. Thằng bạn anh hối hả chạy đi tìm xô chậu để đón nhận niềm hớn hở của lũ trẻ, đón nhận một buổi sáng trong vắt trong lòng nó. Dẫu trong quá khứ nó có thể khiến mọi người ngao ngán và thất vọng, dẫu tuổi trẻ yêng hùng và xiềng xích nó vẫn là thằng bạn anh ghen tị nhất. Ai có được một buổi sáng trong vắt như nó đâu?

Ngay cả những đứa bạn chí cốt cũng không ai biết nó là bạn anh, chỉ biết câu chuyện một "cuộc đời đốn mạt được cứu rỗi bởi một cô gái" - như lời nó bảo. Em thấy không, tình yêu có thể cứu rỗi một cuộc đời đốn mạt nhưng đôi khi không thể giúp người ta cùng nhau chịu khổ chỉ để hưởng một buổi sáng trong vắt. Bạn anh lên thuyền, nó là người lái đò thực thụ theo cả hai nghĩa, anh gặp nó đêm trăng - bóng đổ dài nghiêng nghiêng lên mặt sông.

Nếu em biết có những lúc anh cô đơn đến tê người em sẽ chê anh yếu đuối. Anh chỉ băn khoăn về những dòng status của bạn bè, của em hay của những người anh chưa từng gặp mặt. Nỗi cô đơn hiện lên từng dòng chữ! Cuộc sống với bàn phím lạnh lùng, lả lơi, chao chát những hò hẹn chớp nhoáng - chợt thấy người lầm lũi đi trên đường đứng lại nhặt chiếc lá vàng ép vào hai bàn tay. Dường như người rất cô đơn!

Nếu em biết có những khi anh nói dối, em sẽ hét lên vì thất vọng. Anh chỉ đang tập một lời nói dối ngọt ngào dành cho những đứa trẻ như mẹ nó vẫn bảo: "Bố đi công tác sắp về!" Thì ra người lớn chả biết nói dối chút nào cả, cả những người hàng xóm vẫn cho quà bọn trẻ và bảo "quà của bố cháu đây", họ vẫn lén quay đi và thở dài. Em biết không có lẽ anh phải học nói dối thôi!

Và em có nhận ra những điều trong câu chuyện này ở rất gần mình không? Những ngày thanh thản trong niềm tin của anh, niềm tin vào cuộc sống xung quanh để bật cười mỗi khi có người bảo : "lại hâm rồi!" Chợt ngó lên cánh cửa sổ duy nhất, nhớ ra sắp bão rồi phải tranh thủ ngắm trăng, anh thấy lòng mình ngang qua những bình yên.

Ngõ nhỏ, phố nhỏ, tôi trọ ở đó

"Điều gì bạn muốn kể nhất về Hà Nội?" - Masami hỏi tôi. Thật là khó vì Masami đã từng đến Hà Nội nhiều lần, cô biết rõ những địa danh nổi tiếng, biết rõ lịch sử của thành phố nghìn năm tuổi, biết rõ cách qua đường giữa hàng chục làn xe máy ở Việt Nam, cô cũng đã từng mặc chiếc áo dài trắng thướt tha bên Hồ Gươm giữa mùa thu Hà Nội hay lang thang những quán cóc vỉa hè thưởng thức một văn hóa ẩm thực bên lề đường.

Masami kể với tôi về Tokyo - những góc khuất trong căn phòng tối của thủ đô hiện đại này. Lạnh lùng và rối ren như một cuốn tiểu thuyết của Murakami Haruki vậy. Masami thấy bình thường, tôi cũng thấy bình thường - có lẽ nhịp sống ở đây đã khiến chúng tôi quen với những góc khuất đó, như những người Nhật đọc "Rừng Na Uy" - họ sẽ gật gù :"chúng ta đã như thế và đang như thế", không giống những người Việt đọc "Rừng Na Uy" - họ lại chìm đắm trong một thế giới riêng mà họ tự tạo ra - thấy mình gần giống những nhân vật trong đó và xã hội này ở đâu cũng thấy giống nhau.

Không giống nhau đâu - tôi chẳng biết phải giải thích thế nào với Masami về những ý nghĩ trong đầu mình. Đã có lần tôi muốn viết về một "Vietnam genki" trong một đống hỗn độn, tối tăm, kiệt quệ và tuyệt vọng mà ta thấy nhan nhản ngòai đời.

Masami à, em có muốn biết về những ngõ nhỏ Hà Nội không?

1. Tôi gặp anh ở một con ngõ nhỏ như thế trong một dịp tình cờ: "đi tìm nhà trọ". "Em tìm nhà trọ phải không, nhưng bác chủ nhà đi vắng lát mới về. Em có đợi thì vào đây anh cho ngồi nhờ." - và thế là tôi bước vào nhà anh, điều mà tôi không thể tưởng tượng khi đến Hà Nội - được ai đó không quen biết mời vào trong nhà. Sau hôm đó, tôi trở thành hàng xóm của anh. Ngõ nhỏ có mấy mươi nhà nên tất cả đều biết nhau, người ta gọi anh là "Dân đàn", anh thì tự gọi mình là "Dân gàn" - anh tự nhận mình như thế vì cứ đến chập tối anh lại vác đàn ra đầu ngõ ngồi đánh những bản guitar xưa mặc kệ tiếng còi xe inh ỏi. Nhưng người trong ngõ bảo mỗi lần thằng Dân đàn không ra lại thấy thiếu vắng và bứt rứt trằn trọc không ngủ được.

Nhà anh là biệt thự xưa của Hà Nội, nghe đâu ngày xưa nó đẹp lắm ba mặt nhìn thẳng ra đường cái, rộng thênh thang nhưng bây giờ người tứ xứ ở đâu đến bịt kín cả con đường khiến ba mặt đường quay ra đụng chạm lô nhô toàn nhà là nhà chỉ để hở một lối đi chừng hơn 1m đủ cho xe máy đi vào. Bố mẹ anh nhớ lại ngày xưa thấy tiếc nhưng không trách những người đến đây ở, bố anh bảo: "có ai sống một mình ở đất này đâu, cái ngõ này đùm bọc nhau từ hồi đấy đến giờ". Bố mẹ anh hiếu khách, tôi còn nhớ có lần mình được mẹ anh chiêu đãi bát phở ngon nhất Hà Nội - bát phở mẹ nấu - như cách anh vẫn nịnh mẹ. Anh sống cùng bố mẹ và vợ chồng anh trai, căn nhà chỉ ngày càng cổ đi chứ không ọp ẹp và cũ kỹ. Anh trai anh muốn bố mẹ bán ngôi nhà này, chia đều cho hai anh em để được sống chỗ rộng rãi hơn - "tao không muốn sống trong cái hẻm tối tăm này với một thằng què" - có lần tôi ở nhà bên nghe thấy anh trai anh lớn tiếng. Đêm ấy mặc dù anh đàn đến rất khuya nhưng sao tôi vẫn trằn trọc không ngủ được.

Bố mẹ anh không muốn bán nhà, cả cái ngõ này cũng không muốn. Mọi người bảo khi nào còn nhà anh thì còn một Hà Nội xưa để ngắm nghía và hổi tưởng. Anh trai anh nghe thấy vậy cũng ghét lây cả ngõ chả muốn nói chuyện với ai, bố mẹ anh chỉ buồn thêm. Nghe đâu bố mẹ anh cũng xuôi và nhờ người đánh tiếng bán nhà. Ngõ nhỏ lại phải trằn trọc vì vắng tiếng đàn.

Tháng ấy tôi về quê, anh cho tôi cây đàn cũ, tôi dặn nếu anh đi nhớ gọi em lên, em sẽ tặng anh một món quà. Tôi định sẽ dùng tiền dạy gia sư mua tặng anh một cây đàn mới nhưng điều đó đã không trở thành hiện thực. Tháng sau tôi gửi lại anh cây đàn cũ, anh nhận lấy cười và bảo: "Dân gàn vẫn hoàn Dân đàn". Nghe đâu anh trai anh đi uống rượu về bị ngã xe máy trúng gió ở đầu ngõ, người ta xúm lại, mỗi người một tay, người đưa anh vào nhà, người nấu cho bát cháo, người xức dầu cạo gió, người đem xe đi sửa - mấy hôm sau khỏe dậy, chính anh trai anh là người bảo nhất quyết không được bán nhà, nhất quyết không đi đâu cả. Độ ấy, thỉnh thoảng tôi còn thấy hai anh em ngồi uống chè ở đầu ngõ, em đàn, anh hát - những bài hát Hà Nội xưa.

2. Thỉnh thoảng đi học về tôi hay lai bà cụ, tôi nhìn thấy tất cả những cụ già đều giống như ông, như bà của mình. "Bà ơi, lên xe cháu chở một đoạn". - "Ừ,không bận thì cho bà đi nhờ". Bà hay bảo "Giá thằng cháu bà được như cháu, nó cũng đi học đại học mà suốt ngày chơi bời có mấy khi ló mặt về nhà". Tôi cũng được nghe người ta kể về ông cháu "phá gia chi tử" với những chiến tích chơi bời ấy. Nó tên là Sơn, bằng tuổi tôi nhưng hễ chạm mặt là thấy nó lầm lỳ phóng xe vọt qua chả nói năng câu nào. Nhiều lúc nghĩ chỉ thương bà cụ thôi!

Đầu ngõ có hàng bánh mỳ, người trong ngõ gọi là "hàng bánh mỳ của hai cô Kiều". Lần nào đi dạy về tôi cũng cố nán lại đó viện cớ mua bánh để nói chuyện với hai chị em. Cô chị học cùng trường với tôi, chắc cũng trạc tuổi tôi còn cô em thì đang học cấp 3. Sống ở đất Hà Nội giành giật xô bồ là thế mà hai chị em lúc nào cũng nhẹ nhàng, bánh mỳ bán cũng mềm mại và vừa miệng - ngon thật đấy, chẳng phải vì hai cô bán bánh mỳ xinh đâu.

Rồi có một ngày chẳng hiểu trời xui đất khiến thế nào, tôi nhìn thấy thằng Sơn lai bà đi chợ, thỉnh thoảng tôi thấy nó đi qua tôi và gật đầu chào. Dạo này nó ở nhà nhiều hơn, cười nói nhiều hơn và đi cùng bà nó nhiều hơn. Điều gì khiến nó thay đổi tâm tính như vậy, cho đến ngày ra khỏi ngõ nhỏ tôi vẫn chưa nghĩ ra. Trước hôm tôi chuyển đi nó có đến cảm ơn tôi vì đã giúp đỡ bà trong thời gian qua, nó cũng xin cả email để có gì trao đổi. Tôi cũng chẳng hỏi thêm nó điều gì, chỉ thấy dự cảm điều gì đó, một điều gì hạnh phúc đang đến với bà.

Mới hôm qua thôi Masami à, anh nhận được một email rất lạ. Từ Sơn, nó bảo nó vừa cưới vợ: "Vợ mình chính là cô bán bánh mỳ đầu ngõ đó. Hôm cưới mọi người cứ đùa là từ nay thằng Sơn được ăn bánh mỳ miễn phí rồi. Bọn mình yêu nhau được 6 năm rồi, bà khỏe và vui lắm, thỉnh thoảng vẫn nhắc đến cậu. Hôm nào về nhớ qua ngõ nhỏ nhé!"

Ra là vậy Masami à, có lẽ hôm nào mình cũng phải đi khám phá những ngõ nhỏ, những con hẻm ở đây thôi. Để anh biết không có nơi đâu như ngõ nhỏ ấy. Sơn cũng nói rằng, cô em vợ nó cũng ra trường và chưa có người yêu, vẫn đang ở ngõ nhỏ chờ ai đó về. Em có cho anh đi không Masami, ngõ nhỏ phố nhỏ, nơi anh từng ở đó. Xách ba lô và đi...!

Làng tôi, phố nhỏ, câu chuyện kể năm xưa

Khi có điều gì đó gợn lên trong tâm hồn tôi thường lôi những kỉ niệm cũ kỹ ra lau chùi lại. Và thông thường những kỉ niệm đó sẽ phải không liên quan gì đến những mảng trái tim gàn dở đang cồn cào kia – tôi gọi đó là những chắp vá của một thời đã xa.

Khi tôi sinh ra, làng tôi đã mang một cái tên kỳ lạ.-"Kỳ". Sau này tôi càng thấy cái tên này kỳ vì chưa bao giờ tôi cảm nhận được điều gì kỳ lạ từ nơi mình sinh ra và lớn lên. Những người xung quanh thân quen, ngày ngày chạm mặt, cả lũ bạn chăn trâu nghịch ngợm đủ trò bậy bạ cũng chưa bao giờ trở nên kỳ lạ và xa cách với tôi. Bọn bạn hay bảo tôi – "mày mới là thằng kỳ lạ nhất cái làng này". Tôi đi theo chúng nó, học tất cả những trò quỷ quái, lặn trong bùn, đá bóng ở những bãi lầy, dùng súng cao su bắn dây mơ vào mông trâu cho nó lồng lên mà chạy rông khắp đồng, hay ngồi xâu lá xà cừ thành một tràng dài hàng chục mét mà chẳng để làm gì. Chả mấy chốc tôi được bọn nó tin cậy và luôn cho làm vị trí dẫn đầu, có lẽ vì nguyên tắc "trung thực - không chửi bậy" của mình.

Làng tôi nằm giáp bên con phố nhỏ duy nhất của huyện nghèo dọc con đường độc đạo duy nhất chạy dài lên tỉnh, dân phố đua nhau lao ra mặt đường mở hàng quán, xây nhà. Những buổi chiều về dọc một con phố chỉ thấy người với người xếp ghế hóng mặt ra nhìn xe đi qua đi lại. Dân nơi khác gọi đó là "phố cò trắng", ngụ ý dân xứ này chỉ biết phất phơ ngồi xỉa răng, đi ra đi vào mà vô tích sự chẳng được việc gì. Mỗi năm khi có dịp hội hè đình đám, con đường vốn tồi tàn, con phố vốn hẹp lại thêm chật chội, dân ở đâu kéo về, ồn ào, la lối, "phố cò trắng" lại được dịp phát huy cái ưu thế vốn có – nhao ra đường, lấn thêm một tí, tụ tập khoe cái này khoe cái kia, chào mời và bán buôn tất cả những cái gì có thể.

Tôi không thích đi qua con phố ấy chút nào, có chăng chỉ lưu lại ánh nhìn tại những nhà của bạn bè tôi. Nhà thằng bạn thân tôi trên phố, hay nhảy vào nhà nó đọc truyện tranh, rủ nó đi đá bóng và thỉnh thoảng nhỡ mồm đứng trước cửa sắt giữa buổi trưa nheo nhéo gọi "Dũng Mỳ ơi!" – vì tiếng gọi ấy mà có lần tôi bị cô Mỳ - mẹ thằng bạn, ra mở cửa mắng cho một trận.

Không thích đi qua con phố nhưng tôi thích đi đến trường cấp hai của mình. Trường tôi nằm gần sông Hương, bé xíu và cũ rích, đến nỗi cả trường ai cũng quen nhau. Nhiều hôm đi học về nhẩn nha quay ngược đường đạp xe ra sông đi qua phà, đứng nhìn đám lục bình lững thững trôi và nghĩ cách làm cho cô bạn có đôi mắt to đen láy ngồi sau lưng hết giận mà thôi cốc thước vào đầu mình. Lục bình trôi trên sông khác hẳn với khi được mẹ vớt về hàng quang gánh rồi ngồi băm ra nấu cám. Tôi thường nghĩ, có nhà thơ nào khi viết về hoa lục bình tưởng tượng ra cảnh băm bèo không nhỉ? Chắc là không, có chăng chỉ có mình mà thôi. Tự nhận mình từ bé đã là nhà thơ.


Phố nhỏ nhiều người điên, hoặc đó là người điên từ nơi khác kéo đến. Trong số những người điên rẻo bước trên phố có một người đi ra từ ngôi làng nhỏ của tôi – chú Kỳ. Tên của chú đặt theo tên làng, nhưng rồi người trên phố thêm vào chữ "điên". Làng tôi chả ai gọi chú bằng chữ ấy.

Chú là học sinh cũ của trường cấp 3 nơi bố tôi dạy. Nghe đâu ngày xưa chú học giỏi lắm, nổi tiếng cả tỉnh, bạn bè trong lớp ngưỡng mộ, cũng khối cô thầm yêu trộm nhớ nhưng khổ nỗi tính chú vô tư đôi khi ngốc nghếch trong chuyện tình cảm. Cô bạn nọ tặng ảnh chú đem trả lại với lý do: "nhà tớ chỉ treo ảnh thờ thôi". Lại có cô bạn thức cả đêm thêu đôi chim cắn mỏ vào khăn mùi xoa với hai chữ: P&K tặng chú. Tặng hôm trước thì hôm sau thằng bạn bị cảm thò lò nước mũi, chú thấy thương quá liền đưa chiếc khăn mùi xoa chim đôi ấy cho cậu bạn bảo: dùng cái này cho đỡ mất vệ sinh. Cô bạn nọ khóc òa lên nghỉ học mấy hôm.

Chú tốt tính lại hay giúp đỡ mọi người nên chuyện về chú người làng tôi đồn đại nhiều lắm, ngày chú đỗ thủ khoa đại học, rồi được đi học nước ngoài – nghe đâu cả làng đến tiễn chú, các cô sụt sùi, các bà các mẹ chạy lại dúi cho cân ruốc, khoanh giò. Cả làng mở mày mở mặt, đó là người đầu tiên của xã tôi được đi du học.

Vậy mà mấy năm sau người ta thấy chú lê bước trên con phố kia, quần áo xộc xệch,mặt mũi nhem nhuốc, chả ai biết nguồn cơn làm sao chỉ biết chú không còn nhận ra ai cả. Nhìn ai cũng một ánh nhìn bàng bạc, vô hồn, thỉnh thoảng lại rú lên những tràng cười. Những người hâm mộ chú khi xưa chuyển sang bàn tán, lũ trẻ con có người để chọc ghẹo. Chú đáp trả những điều đó bằng cái nhếch mép, đôi khi lẩm bẩm rổi lại lê dép đi. Tôi hay gặp chú trước cổng trường cấp 3, thấy chú cứ ngồi mãi nhìn vào sân trường, đợi bọn học sinh ra về - chú cất tiếng hỏi "Có bài về nhà không?". Lũ học trò ngạc nhiên đưa thử bài ra, chú ngồi nghĩ ngợi một lúc rồi viết lời giải đưa cho bọn chúng. Từ đó chú cứ ngồi trước cổng trường làm bài tập hộ lũ học trò – bác bảo vệ thấy thế không nỡ đuổi đi.

Từ khi đó, người ta đỡ ác cảm về chú hơn. Rồi người ta kháo nhau, chú học nhiều quá bị điên. Lũ trẻ con rất thích thú với tin này vì điều đó đồng nghĩa với việc chúng sẽ tìm ra cái cớ để cãi bay cãi biến với bố mẹ mỗi khi trốn học đi chơi: "Con mà học nhiều thì lại như ông Kỳ điên à!". Thỉnh thoảng tôi hay đến gần chú, chả nói gì cả, chỉ ngồi quan sát xem có lúc nào đôi mắt kia không vô hồn không.  Chú cũng quen với sự có mặt của tôi và không nói gì. Tôi nhận ra những ngày mồng một đầu tháng đôi mắt ấy không còn vô hồn nữa nhưng đau đáu như mang tội. Đó là ngày chú không cười. Có một lần tôi đánh bạo hỏi: "Sao hôm nay chú không cười!". "Đời người cười mãi được sao" – chú trả lời. "Sao chú lại về!" – tôi đánh bạo hỏi tiếp. Chú gục đầu xuống, miệng lẩm bẩm: "Cháy cháy cháy hết rồi".

Đó cũng là cách mà chú Kỳ của làng tôi ra đi! Nghe đâu người làng tôi bảo, câu cuối cùng người ta nghe thấy chú nói là "cháy cháy cháy hết rồi". Bí mật của chú bị chôn vùi, lũ học trò mất đi một người giải bài không công, bọn trẻ con cũng dần lãng quên cái lý do để khỏi phải học nhiều. Riêng tôi cảm thấy sự trống trải khi đi qua trường cấp 3 mà không có chú Kỳ ngồi ở cổng, ngày rằm và ánh mắt chú cứ ám ảnh tôi mỗi khi qua đó. Nhờ chú tôi cũng đỡ ác cảm về phố nhỏ và những người điên hơn. Sau này khi xem phim "Hoa trạng nguyên" về một ông viện sĩ hóa điên, tự nhiên tôi lại thấy nhớ chú. Có thể khi chết đi tâm hồn chú sẽ được thứ tha và gột rửa cho tất cả những ám ảnh bấy lâu chú lưu giữ trong đôi mắt sập cửa vô hồn ấy. Có thể chú sẽ thành một bông hoa trạng nguyên.

Làng tôi – phố nhỏ - câu chuyện năm xưa qua đi, câu chuyện nào đang chờ đợi tôi. Không hiểu sao khi viết những dòng này, tôi lại nhớ đến anh bạn "viện sĩ Xuân Bách" đang đi du học của mình. Anh bạn à, học vừa thôi, phố nhỏ hết người điên rồi!

Ha Duong!

Như những tháng ngày trở về

http://vnexpress.net/tin-tuc/the-gioi/xuan-que-huong/nhu-nhung-thang-ngay-tro-ve-2187304.html

Nhớ Tết quê bên nồi bánh chưng (Ảnh: http://baophapluat.vn/)

Tháng ngày bơ vơ
Chợt thấy giao thừa chênh vênh bên khung cửa
Vội vàng làm chi - xui thời gian dừng lại
Kỉ niệm nào ngủ quên bị ta đánh thức
Ta khiến mình kiệt sức vì những cơn mơ...

Những ngày cuối năm
Đi hết cuộc hành trình như chưa từng đặt bước
Thèm cái xoa đầu của cha
Nhớ đôi bàn tay của mẹ
Chẳng còn cành đào run rẩy tiễn biệt mùa đông
Chẳng còn những tất tả lo toan ngày Tết
Chẳng còn ai để đập vai và ôm chầm giữa dòng người xuôi ngược
Chỉ còn cơn bão tuyết rú gào qua ô cửa
Tặng đơn độc cho những chuyến đi.

Những ngọn lửa ga được đúc sẵn trong những khuôn hình
Vô cảm và chẳng thể nhảy nhót
Không giống ngọn lửa quê hương biết soi mình lên những bức vách
Biết làm hồng hai má con, biết sưởi ấm đôi tay mẹ
Biết hòa những bản nhạc tí tách của làng quê
Biết bao bọc trong những nồng đượm, nghi ngút
Con lỡ chạm tay vào ngọn lửa vô tình
Chợt thấy lòng mình vắng hoe.

Tiếng píp píp lạnh lùng trong giỏ hàng
Lạnh lùng như những khuôn mặt mùa đông nơi xa lạ
Đủ để ta đắm sâu trong ước ao một tiếng rao kẻ chợ
Một nắm xôi nóng hổi chuyền tay
Một dải lụa đào vắt ngang chở che đôi vai thiếu nữ
Một bức thư pháp sáng bừng lên giữa góc phố tồi tàn
Một chú tò he hóa thành ngựa hồng trong tim mỗi cậu bé
Dẫu là vó ngựa non cao hay theo những con chữ uốn lượn
Sao nỡ quên kẻ gieo mình vào nỗi nhớ chông chênh.

Giữa mùa đông không có em thành phố thêm già nua
Mặt trời mới chỉ như đứa trẻ nhỏ run rẩy trong nỗi khát khao của bầu trời
Dệt lên tháng năm hao gầy nhung nhớ
Như những bông cúc bùi ngùi giữa chợ hoa ngày Tết
Như những cơn gió cuối đông trói chặt hai bàn tay
Như những giọt nước mắt mỏng manh dễ vỡ
Thương yêu xiêu vẹo theo về choàng lấy bước chân đi.

Thôi ngủ ngoan nào con mắt của ngày xanh
Nếu cơn bão tuyết có giá băng cả một đêm lạnh
Để ta sưởi ấm bằng phút giây quây quần
Nếu con đường lầm lũi cô đơn và bóng tối
Để ta siết tay em đón tia sáng trong giấc mơ
Nếu có hàng ngàn người giống ta đang khóc
Để ta gửi yêu thương theo gió ngược thời gian
Lắng nghe con tim mình khát khao ước vọng
Như những tháng ngày trở về
Thắp sáng bình minh!

k09. Tết 2010